(Nie)znany Kraków: Kamieniołom Liban


Nie potrafię uchwycić na zdjęciach piękna Kamieniołomu Liban. Wiele razy próbowałam. Wdzierałam się przez dziurę w ogrodzeniu na zakazane tereny. Lękałam się, że utknę w dziurze owej 4 literami i gawiedź będzie miała ubaw po pachy. Stawałam na brzegu urwiska uważając, by nie postawić tego jednego kroku za dużo, a tu lipa. 


Nie podejrzewałam, że w opracowaniu Jerzego Góreckiego i Edyty Sermet na temat historii polskiego górnictwa, wybrzmią słowa tak trafnie oddające urok wzniesień przyklejonych do starej części Podgórza.

Jest takie miejsce w Krakowie, skąd widok na miasto najprzedniejszy, a bryła zamku królewskiego na Wawelu i wieżyce kościołów wyrastają niczym na wyciągnięcie ręki. To wzgórza Krzemionek Podgórskich (…)

Nie trudno domyślić się etymologii nazwy Krzemionki. W tym miejscu, wraz z historią osadnictwa, rozpoczęła się również tradycja wydobywania krzemienia ukrytego pośród wapiennych skał.

(Myślisz sobie po co komu krzemień? Ano jest to cenny kamolec. W dzieciństwie zbierałam. Dla przypomnienia: najlepiej mieć w posiadaniu dwa krzemienie bowiem jak się jednym umiejętnie uderzy w drugi to dzieją się rzeczy o jakich smoki Daenerys Targaryen nawet nie śniły.) 

Wapień łupany w Krzemionkach Podgórskich oraz w pozostałych kamieniołowach zlokalizowanych na terenie grodu Kraka służył jako budulec między innymi katedrze na Wawelu. Z wapiennych skał zbudowano też część murów obronnych Wzgórza Wawelskiego. Do lat 60. XX wieku wapienną kostką wybrukowany był krakowski Rynek. Z niego również, na zboczu Wzgórza św. Bronisławy,  wzniesiony został prześliczny kościółek św. Salwatora.


Kraków - ciekawe miejsca, nieznane miejsca - Kamieniołom Liban Kraków


W najstarszej części kamieniołomu (zwanej poetycko przez cech geologów ” łomem za Torem”) wydobycie prowadzone było już w XIV wieku. Jednak największa intensywność wydobywcza przypadła na końcówkę wieku XIX. W 1873 roku niejaki Bernard Liban (od którego nazwiska wzięto nazwę kamieniołomu), otworzył wraz ze wspólnikiem firmę: Kamieniołomy i wapienniki Libana i Ehrenpreisa. Biznesik kręcił się nieźle więc u progu XX wieku marka zyskała pozycję lidera w swojej branży. Podejrzewam, że gdyby prowadzili działalność w obecnych czasach Laur Konsumenta byłby murowany, a może i gwiazdka Miszlę by wpadła.


Kraków - ciekawe miejsca, nieznane miejsca - Kamieniołom Liban Kraków


Kamieniołom Libana – choć rodowity Krakus chętniej powie Liban – prosperował w swoim kształcie aż po 1942 rok. W roku tym hitlerowscy okupanci rozpoczęli smutną historię tego miejsca. Naznaczoną bólem i okrucieństwem karnego obozu pracy służby budowlanej. Szacuje się, że w obozie pomiędzy rokiem 1942 i 1944 w tragicznych warunkach pracowało ok. 2 000 osób. Sama nie jestem w stanie pisać o obozach jenieckich dlatego zostawiam Wam słowa Antoniego Bałazy, do których dotarłam dzięki publikacji Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie oraz dzięki serwisowi podgorze.pl:

 

Przez 17 miesięcy pobytu w obozie wykonywałem katorżniczą robotę w kamieniołomach przy rozbijaniu skał, którego urobek pchałem wózkiem do pieca, a wypalone gorące jeszcze kamienie wapna ładowałem do wagonów. Była to straszliwa dyscyplina. Mordercze tempo pracy po 12-14 godzin na dobę bez świąt i niedziel. Głodowe racje żywnościowe, prymitywne legowiska do spania na zbutwiałej słomie w nieopalanych barakach – szopach, zawszone łachmany, pod które podkładało się worki papierowe jako ochronę przed zimnem, a nade wszystko ustawiczne znęcanie się niemieckich oprawców. Kara chłosty, bunkier, bicie gumową pałą, bykowcem, stylem od łopaty po głowie, rękach, plecach, gdzie popadło.


Kraków - ciekawe miejsca, nieznane miejsca - Kamieniołom Liban Kraków


Wydobycie w Libanie prowadzone było również po II Wojnie Światowej. Jego działalność oficjalnie zakończyła się dopiero w 1986 roku. Teren byłego kamieniołomu początkowo miał być przekształcony w tereny rekreacyjne. Nic z tego nie wyszło. Obecnie wstęp na jego teren jest nielegalny, ale nie jest niemożliwy. Ponoć można uprosić stróża o wpuszczenie do środka na własną odpowiedzialność. Nie próbowałam ponieważ samotne zwiedzanie tego typu obiektów mnie nie kręci. Jestem pechowcem i znając życie urwałoby mi nogę.

Wystarczą mi widoki spod Kopca Krakusa. W oddali widać niszczejące resztki wapienników i młynów wapiennych (czort wie co to jest). Straszą również pozostałości scenografii do filmu Spielberga – Lista Schindlera.


Kraków - ciekawe miejsca, nieznane miejsca - Kamieniołom Liban Kraków


→ Kamieniołom Liban(a) na mapie


O autorce
Fru
Wszystko co się dzieje w moim świecie dzieje się zazwyczaj w moim własnym środku. Tam przeżywam zachwyt, radość i smutek. Od dziecka zwijam wszystkie myśli i słowa w kulki, a potem upycham wewnątrz. To daleko posunięty introwertyzm wg fachowców od ludzkiej duszy. Ja zazwyczaj mówię krótko, że jestem popie… tzn. chciałam rzec, iż stworzyciel spaprał lekko robotę tworząc Magdalenę. Z tego spaprania wziął się pomysł na blog podróżniczy. Wszak po cóż kisić w sobie te wszystkie słowa jeśli można podzielić się wewnętrznym słowotokiem z bezpiecznych, domowych pieleszy?
Join to Instagram